Στις 8 Μαΐου του 1945 ο Βʼ Παγκόσμιος Πόλεμος τελειώνει οριστικά για την
Πολωνία. Στη διάρκεια της πρώτης μέρας ανεξαρτησίας, δυο μέλη μιας εθνικιστικής
αντιστασιακής οργάνωσης που συμμετείχαν στην εξέγερση της Βαρσοβίας και
συνεχίζουν τον αγώνα εναντίον της κομμουνιστικής εξουσίας, καλούνται απ' τους
ανώτερους τους να δολοφονήσουν τον νεοεκλεγέντα Γραμματέα του Κομμουνιστικού
Κόμματος, ο οποίος επισκέπτεται μια κωμόπολη με σκοπό να συμμετάσχει σε έναν
τοπικό εορτασμό της νίκης. Ο νεαρότερος εκτελεστής ονομάζεται Maciek και ο
προϊστάμενός του Andrzej. Στήνουν την ενέδρα τους λίγο πιο έξω από την
κωμόπολη, καραδοκώντας οπλισμένοι στο πλάι του δρόμου, όπου ο άνθρωπός τους,
σύμφωνα με μυστικές πληροφορίες, ότι θα κάνει το πέρασμά του. Μία λάθος
προειδοποίηση, ωστόσο, στρέφει τις κάνες των όπλων ενάντια σε δυο ανυποψίαστους
εργάτες και τα πράγματα παίρνουν μια απρόσμενη τροπή. Συνειδητοποιώντας το
σφάλμα τους, οι δυο άντρες διαφεύγουν σε ένα από τα ξενοδοχεία της κωμόπολης
για να απεμπλακούν απ' το μακελειό που προκάλεσαν και να επανασυνταχθούν.
Τυχαία, σε αυτό το ξενοδοχείο έρχεται και ο στόχος τους να διαμείνει. Ο Andrzej
διατάζει τον Maciek να φέρει οριστικά εις πέρας τη δολοφονική τους αποστολή.
Περιμένοντας την κατάλληλη νυχτερινή ώρα για να την ολοκληρώσει, μέσα από
απανωτά παιχνίδια της τύχης, ο νεαρός θα ερωτευτεί την νεαρή που δουλεύει στο
μπαρ του ξενοδοχείου. Θα είναι ο πρώτος του έρωτας και θα του μεταλλάξει ριζικά
την μιλιταριστική θέαση του για τη ζωή. Θα αρχίσει να αμφιβάλλει για την
σκοπιμότητα της αποστολής, θα προσπαθήσει να την απαρνηθεί και θα βρεθεί
δέσμιος της ματαιότητας των πάντων. Αντιμέτωπος με το συναίσθημα του έρωτα, ο
Maciek αρχίζει να συνειδητοποιεί τον παραλογισμό του εγχειρήματος, μιας που ο
πόλεμος έχει πια τελειώσει. Ιδεολογία ή έρωτας, τί είναι πιο ισχυρό; Όταν το
ξημέρωμα φτάσει, μέσα στο φως της πρώτης ελεύθερης μέρας για την Πολωνία, θα
συναντηθεί με το πεπρωμένο του.
Κορυφαία στιχομυθία του έργου:
Όταν ο προϊστάμενος του κατάλαβε ότι έχει ερωτευτεί και έχει αρχίσει να έχει αμφιβολίες για την αποστολή, τον κατηγόρησε για λιποταξία.
Κι Maciek του απάντησε: «Θέλω απλά να ζήσω!»
Αυτή η τρίτη ταινία του Andrzej Wajda, που κλείνει και τον κύκλο της αντιπολεμικής του τριλογίας, θεωρείται από πολλούς ειδικούς όχι μόνον η καλύτερη του συνολικού του έργου, αλλά και μια από τις σημαντικότερες και ωραιότερες ταινίες, όχι μόνον του πολωνικού αλλά και του ευρωπαϊκού κινηματογράφου. Η σκηνοθεσία του Andrzej Wajda είναι αριστουργηματική, καθώς η διαχείριση αλλά και η αξιοποίηση των χώρων και ο τρόπος που χρησιμοποιεί την κάμερα, άλλοτε με gros plan και άλλοτε με εξεζητημένες γωνίες λήψης, μεταδίδει την αίσθηση της ασφυκτικής και σχιζοειδούς κατάστασης, πάνω στην οποία βαδίζει ο «πνιγμένος» από τις αμφιβολίες πρωταγωνιστής της ταινίας, διχασμένος μεταξύ του ιδεολογικού καθήκοντος και της ανακάλυψης του έρωτα. Το "Στάχτες & Διαμάντια" είναι το αγαπημένο film των Francis Ford Coppola και Martin Scorsese το οποίο βάζουν πάντα στις λίστες τους με τις 10 καλύτερες ταινίες όλων των εποχών. Το genre που ανήκει είναι crime-drama, αλλά έχει πολλά στοιχεία film-noir με πλάνα ατμοσφαιρικά παίζοντας με τις σκιές. Πρόκειται για μια μελαγχολική ελεγεία για τις ιδεολογικές ψευδαισθήσεις και την σύγκρουση τους με την ίδια την ζωή. Στον ρόλο του Maciek Chełmicki ο 30χρονος Zbigniew Cybulski, ο οποίος θα σκοτωθεί σε δυστύχημα ακριβώς 10 χρόνια μετά απ' αυτή την ταινία, ο επονομαζόμενος και "πολωνός James Dean".
Κορυφαία στιχομυθία του έργου:
Όταν ο προϊστάμενος του κατάλαβε ότι έχει ερωτευτεί και έχει αρχίσει να έχει αμφιβολίες για την αποστολή, τον κατηγόρησε για λιποταξία.
Κι Maciek του απάντησε: «Θέλω απλά να ζήσω!»
Αυτή η τρίτη ταινία του Andrzej Wajda, που κλείνει και τον κύκλο της αντιπολεμικής του τριλογίας, θεωρείται από πολλούς ειδικούς όχι μόνον η καλύτερη του συνολικού του έργου, αλλά και μια από τις σημαντικότερες και ωραιότερες ταινίες, όχι μόνον του πολωνικού αλλά και του ευρωπαϊκού κινηματογράφου. Η σκηνοθεσία του Andrzej Wajda είναι αριστουργηματική, καθώς η διαχείριση αλλά και η αξιοποίηση των χώρων και ο τρόπος που χρησιμοποιεί την κάμερα, άλλοτε με gros plan και άλλοτε με εξεζητημένες γωνίες λήψης, μεταδίδει την αίσθηση της ασφυκτικής και σχιζοειδούς κατάστασης, πάνω στην οποία βαδίζει ο «πνιγμένος» από τις αμφιβολίες πρωταγωνιστής της ταινίας, διχασμένος μεταξύ του ιδεολογικού καθήκοντος και της ανακάλυψης του έρωτα. Το "Στάχτες & Διαμάντια" είναι το αγαπημένο film των Francis Ford Coppola και Martin Scorsese το οποίο βάζουν πάντα στις λίστες τους με τις 10 καλύτερες ταινίες όλων των εποχών. Το genre που ανήκει είναι crime-drama, αλλά έχει πολλά στοιχεία film-noir με πλάνα ατμοσφαιρικά παίζοντας με τις σκιές. Πρόκειται για μια μελαγχολική ελεγεία για τις ιδεολογικές ψευδαισθήσεις και την σύγκρουση τους με την ίδια την ζωή. Στον ρόλο του Maciek Chełmicki ο 30χρονος Zbigniew Cybulski, ο οποίος θα σκοτωθεί σε δυστύχημα ακριβώς 10 χρόνια μετά απ' αυτή την ταινία, ο επονομαζόμενος και "πολωνός James Dean".
Φίλιππος Β. Φίλιος